Kısmi Tevkifat Muhasebe Formülleri
Hesaplanan KDV = Matrah x (KDV Oranı / 100) Tevkif Edilen KDV = Hesaplanan KDV x (Pay / 10) [Alıcı 2 No'lu KDV ile öder] Satıcıya Kalan KDV = Hesaplanan KDV - Tevkif Edilen KDV Fatura Ödeme Tutarı = Matrah + Satıcıya Kalan KDV
Sayısal Örnek: 10.000 TL Matraha %20 KDV ve 5/10 Tevkifat
10.000,00 TL matrahlı bir faturada toplam hesaplanan KDV 2.000,00 TL olur. 5/10 tevkifat uygulandığında alıcı bu KDV'nin yarısı olan 1.000,00 TL'yi satıcıya ödemeyip kendi 2 No'lu KDV beyannamesiyle vergi dairesine yatırır. Fatura altında beyan edilen genel ödenecek toplam 11.000,00 TL olarak gerçekleşir.
KDV Tevkifatı Neden Uygulanır ve Ödemeyi Nasıl Değiştirir?
KDV tevkifatı, belirli hizmet ve teslim türlerinde vergi tahsilat güvenliğini artırmak için Hazine tarafından öngörülen sorumluluk uygulamasıdır. Tevkifatsız standart bir satışta alıcı KDV'nin tamamını satıcıya öder ve satıcı devlete beyan eder. Tevkifatlı faturada ise KDV alıcı ile satıcı arasında kanunda belirlenen kesre (örneğin 5/10, 7/10 veya 9/10) göre bölünür.
Alıcı kesilen payı 2 No'lu KDV beyannamesi ile vergi dairesine ödedikten sonra kendi 1 No'lu KDV beyannamesinde tamamını indirilecek KDV olarak kullanabilir. Satıcı ise yalnızca kendisine bırakılan kısmı tahsil eder.
Tevkifat Sınırı ve Fatura Düzenleme Kuralları
Güncel tebliğ düzenlemelerine göre belirlenen fatura tutarı alt sınırının altında kalan işlemlerde kısmi tevkifat uygulanmaz; sınır aşılıyorsa alıcının KDV mükellefi olması veya belirlenmiş kurumlar (kamu idareleri, bankalar, organize sanayi bölgeleri vb.) arasında bulunması halinde e-Fatura veya e-Arşiv faturada tevkifat kodu seçilerek düzenlenmesi zorunludur. Tevkifat sınırının belirlenmesinde aynı güne veya aynı sözleşmeye bağlanan parçalı faturaların toplamı da birlikte değerlendirilir.
Tam Tevkifat (10/10) İle Kısmi Tevkifat Arasındaki Uygulama Farkı
Mevzuatta bazı istisnai haller için kısmi yerine tam tevkifat (10/10) öngörülmüştür. Yurt dışındaki firmalardan alınan ve Türkiye'de yararlanılan yazılım, reklam, danışmanlık veya telif hakları hizmetlerinde yabancı satıcı Türkiye'de KDV mükellefi olmadığı için alıcı şirket faturadaki KDV'nin tamamını (10/10) sorumlu sıfatıyla 2 No'lu KDV beyannamesiyle beyan eder. Aynı şekilde ikametgahı yurt dışında olmayan serbest meslek erbaplarının GVK m.18 kapsamındaki bazı teslimlerinde alıcının rızasıyla 10/10 tam tevkifat sorumluluğu uygulanabilir. Kısmi tevkifatta ise satıcı her zaman kendi hissesine düşen kısmı 1 No'lu beyannamesinde göstermeye devam eder.
Bu ayrımı fatura kesiminden önce kontrol etmek hem alıcı şirket muhasebesinin geçersiz fatura iadesi yapmasını engeller hem de satıcının KDV iade veya mahsup hakkını eksiksiz korumasını sağlar. Fatura açıklamasına ilgili tevkifat tebliğ kodu ile birlikte hem hesaplanan KDV hem de tevkif edilen payın net tutarı mutlaka yazılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
e-Arşiv fatura keserken tevkifat yapılır mı?
Evet, alıcı tevkifat uygulamakla yükümlü bir kurumsa ve işlem tutarı tebliğdeki asgari fatura sınırını aşıyorsa e-Arşiv faturada da tevkifatlı fatura tipi seçilmek zorundadır.
KDV dahil fiyat üzerinden tevkifatlı fatura nasıl çıkarılır?
Önce KDV dahil rakamı (1 + KDV oranı)'na bölerek matrah bulunur; ardından bu matrah üzerinden hesaplanan KDV alıcı ve satıcı payına ayrılır. Araçta 'KDV Dahil Tutardan Matraha Dön' seçeneği bunu otomatik yapar.
Tevkifat oranı % olarak nasıl ifade edilir?
Maliye mevzuatında onda kesirler kullanılır: 9/10 tevkifat KDV'nin %90'ının alıcı tarafından, %10'unun satıcı tarafından beyan edilmesi anlamına gelir.
Satıcı tahsil edemediği tevkif edilen KDV'yi iade alabilir mi?
Evet. Satıcı, bünyesinde biriken ve yüklenilen indirilemeyen KDV varsa tevkifattan doğan iade hakkını mahsuben veya nakden talep edebilir.