e-SMM Matematik Kuralı
Gelir Vergisi Stopajı = Brüt Ücret x (%Stopaj / 100) Net Ücret = Brüt Ücret - Stopaj KDV Tutarı = Brüt Ücret x (%KDV / 100) [Dikkat: Net üzerinden değil Brüt üzerinden] Tahsil Edilecek Toplam = Net Ücret + KDV = Brüt x (1 - Stopaj + KDV)
Sayısal Örnek: %20 Stopaj + %20 KDV Eşitliğinin Pratik Kuralı
Kurumsal bir firmayla 25.000,00 TL hizmet bedelinde anlaştığınızda stopaj (%20 = 5.000,00 TL) düşüldükten sonra net ücret 20.000,00 TL kalır. Ancak KDV net ücret üzerinden değil doğrudan brüt 25.000 TL üzerinden hesaplandığından 5.000,00 TL KDV eklenir. Böylece müşterinin banka hesabınıza yatıracağı tutar tam 25.000,00 TL olur; aradaki 5.000 TL stopajı ise müşteri muhtasar beyannamede sizin adınıza öder.
KDV Neden Net Ücret Üzerinden Değil Brüt Ücret Üzerinden Hesaplanır?
Serbest meslek makbuzu düzenlerken en sık yapılan hata, stopaj düşüldükten sonra kalan net rakama KDV eklemektir. Katma Değer Vergisi Kanunu m.20 gereğince verginin matrahı teslim ve hizmetin gerçek karşılığı olan Brüt Ücrettir; Gelir Vergisi stopajı ise bu kazancın tahsil aşamasındaki bir ödeme aracı olduğundan KDV matrahından indirilemez.
Hem KDV hem de stopaj %20 olduğunda stopaj indirimi ile KDV artışı sayısal olarak birbirini dengelediğinden, serbest meslek erbabının bankadan tahsil edeceği toplam nakit brüt tutarla aynı kalır. Yalnızca KDV oranı %10 (örneğin doktor muayene hizmeti) veya %0 (yurt dışı müşteri) olduğunda brüt ile tahsilat tutarı farklılaşır.
Stopaj Kesintisi Yıl Sonu Vergisinden Nasıl Düşülür?
Müşteriniz adına kesilen %20 stopajı sizin adınıza vergi dairesine yatırdığında bu tutar yıl içinde ödemiş olduğunuz peşin vergi niteliğindedir. Mart ayında verilen yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden müşterilerin yıl boyu yatırdığı tüm stopajlar düşülür; eğer kesilen stopajlar yıl sonu verginizden fazlaysa aradaki farkı nakden veya vergi borçlarınıza mahsuben geri alabilirsiniz.
Tahsil Edilecek Tutardan Geriye Doğru Makbuz Nasıl Hesaplanır?
Uygulamada danışmanlarla kurumsal müşteriler arasında çoğu zaman KDV ve stopaj sonrası bankaya yatacak net nakit üzerinden anlaşılır. Örneğin müşterinizden bankada net 30.000 TL tahsilat üzerinde mutabık kaldıysanız e-SMM keserken Brüt alanı nasıl doldurmanız gerekir? Formül (1 - Stopaj + KDV) bölenine dayanır: %20 stopaj ve %20 KDV varsa bölen tam 1,00 çıktığından brüt de 30.000 TL olur. Eğer KDV %10 ve stopaj %20 ise bölen 1 - 0,20 + 0,10 = 0,90 olur ve 30.000 / 0,90 = 33.333,33 TL brüt üzerinden makbuz kesmeniz gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Nihai tüketiciye (şahsa) e-SMM keserken stopaj olur mu?
Hayır. Vergi mükellefi olmayan bireysel müşteriler Gelir Vergisi Kanunu m.94 uyarınca tevkifat yapmakla yükümlü değildir. Stopaj oranını %0 seçerek yalnızca Brüt + KDV tahsil edersiniz.
Yurt dışına verilen yazılım veya tasarım hizmetinde e-SMM nasıl kesilir?
Hizmetten yurt dışında yararlanılıyorsa hizmet ihracatı şartları sağlandığında KDV %0 uygulanır; karşı taraf Türkiye'de muhtasar mükellefi olmadığından stopaj da %0 olur.
Müşteri stopajı vergi dairesine yatırmazsa sorumluluk kime aittir?
Makbuzda stopaj kesintisi yapılıp hizmet bedeli buna göre ödendiğinde kesinti sorumluluğu hizmeti alan mükelleftedir. Vergi idaresi ödeme takip bilgilerini e-SMM sistemi üzerinden çapraz kontrol eder.
Genç Girişimci istisnası serbest meslek erbabını kapsar mı?
29 yaş altı ilk kez mükellefiyet tesis ettiren serbest meslek sahipleri de şartları sağlamaları kaydıyla Genç Girişimci kazanç istisnasından ve SGK Bağ-Kur prim desteğinden faydalanabilir; ancak makbuzda müşteri stopajı yine kesilir, yıl sonunda iadeye konu olur.